(Bron: De Gids)
*gel-; Dominique De Groen presenteert haar gedicht met een koppelteken en een asterisk, als een soort dubbele kanttekening. Het sterretje doet me denken aan een voetnoot, die later verklaard zal worden met een ander sterretje, en het koppelteken aan een prefix, een woord dat zich nog aan een stam moet binden. Het is in beide gevallen een half-woord, een half-titel. Wordt het dan ook een half gedicht?
Ik ontmoet de verteller als een angstige entiteit, die haar “plaatjes” of kunsttanden a.h.w. gladgesleten heeft (1), en zich ontkoppelt door “het weefsel te […]ghost[en]” (2). In die twee regels merk ik al meteen een thema op dat me door de rest van het gedicht stuwt: spinnen, webben, weefsels.
Later wordt de veelzijdigheid van weefsels geëtaleerd. Ze zijn tastbaar, zoals “crystals, fractalen” (3) of ontastbaar zoals het sociaal weefsel dat de vertelster verlaat, of “[…]ghost” (2). Dat laatste is een doel dat ze in de rest van haar gedicht probeert te vervullen: “niets ontvang[en]” (10), “op zichzelf staa[n] / en niemand nodig he[bben]” (13-14).
Onze vertelster wil ‘ontweven’, een simpeler bestaan. Ik keer terug naar de tweede regel. “elke node kapotgetrokken, het weefsel geghost” (2). De volgorde van haar handelingen is belangrijk. Ze trekt een node (of het bindingsklepje van een kabel aan het moederbord) los om zich te kunnen onttrekken uit het weefsel. De sfeer is digitaler, elektrischer dan verwacht. Ik herinner me dat weefsel réseau is in het Frans en sociale media les réseaux sociaux. Nu valt mijn frank dat het web even world wide als spinnen- is. Onze vertelster doet een digitale detox.
Maar, ze kan het niet laten om toch de “Lofi Mix” (11) op te zetten. Die continue livestream op YouTube van dat meisje met de paardenstaart, die gezellig op haar kamer zit achter haar bureau, en nooit uit het raam kijkt naar de bruisende, gedigitaliseerde metropool op de achtergrond. Ze kan zich immers focussen. Ze schrijft ook nog eens met de hand. Pen op papier… Haar laptop echter, is net binnen handbereik, en ze draagt een hoofdtelefoon. De cosy ‘gededigitaliseerde’ fantasie is een leugen, die onze vertelster als voorbeeld neemt. Als je je wilt onttrekken uit het weefsel, moet je te allen tijde kunnen weten dat het weefsel blijft bestaan zonder jou. Enkel dan kan je eindelijk “like chill[en]” (17).
En nu pas, krijgen we de definitie, de kanttekening, de voetnoot van de asterisk in de titel: “to freeze” (18). Gel is veel kouder dan verwacht. Ik moet opnieuw denken aan het Franse geler dat bevriezen betekent. Gel blijft ook nog steeds glad en “geleiachtig” (22). Ik kijk opnieuw naar de titel. De asterisk is geen voetnootteken maar een sneeuwvlokje. Het koppelteken geen koppelteken maar een gesmeerde laag gel.
En dan de “gepixelde foto van de acteur” (23), met die cynische zinspeling “I hope this e-mail doesn’t find you, I hope you’ve escaped, that / you’re free” (26-27). Ik heb hem met man en macht gezocht… Zie daar: Ben Affleck, rokend, drinkend, verslagen. Vermoedelijk staat hij op de parking van een of andere filmset, is hij aan het bekomen van het leven dat hij speelt in het leven dat hij leidt. Hij is onttrokken en toch aanwezig, in leven, wie weet zelfs live on air, maar uitgeleefd… “Escaped”, “free”, vrij… ziet dat er zo uit?

Ik denk terug aan mijn lessen Latijn en hoe mijn leraar ons op het hart drukte dat in Rome niemand ‘vogelvrij’ wou zijn. Dat heeft namelijk geen hol te maken met vrijheid. Op dezelfde manier drukt de vertelster ons in de laatste paar regels op het hart dat eenzaamheid, zelfstandigheid, geen vrijheid is. Wij zijn mensen, die “desire paths” (29) zoeken en snakken “naar andere knopen (knots)(nodes)” (31).
Ik zie de titel weer pronken bovenaan de pagina. Die asterisk begint hoe langer hoe meer op een web te lijken, of het spinnetje dat het bewaakt. De natuurlijke weefster is met haar acht poten nog meer gegrond dan de vertelster die eenzelfde soort aanwezigheid zoekt “dichtbij, in het rusten in het web” (38). De vertelster wil “de objecten niet vastgegeld in hun vorm” (36) zoals de voor eeuwig gestolde digitale artefacten van Ben Affleck en Buffy the Vampire Slayer (33-34).
Het erge is echter dat ze om die vrijheid, die ‘dedigitalisering’ te bekomen, die artefacten en sporen blijft nodig hebben. De tweede helft van de memetekst van eerder is het sluitstuk van dit gedicht. “You’ve escaped that you’re free” (40), een zin die klinkt als Nederlandse grammatica met Engelse woorden. “Je bent ontsnapt dat je vrij bent” of “Je bent ontsnapt uit vrijheid”, omdat het internet als een soort ultiem grenzeloosheid minder wenselijk is dan eerder gedacht… Soms is het inderdaad misschien beter om half te zijn.
© 2026 Emil Krastev


